đi săn con nghệ

...
dù rất thích chụp ảnh nhưng tôi ít có thời gian đi chụp ảnh, theo đúng nghĩa là chỉ đi để chụp ảnh., chúng tôi gọi việc đi lang thang với máy ảnh trên tay để kiếm 1 tấm hình đẹp là "đi săn con nghệ" (thuật). Việc đi săn này còn khó hơn đi câu, phụ thuộc nhiều  vào cảm hứng, thời điểm, bố cục, góc máy, ánh sáng ... nói chung tôi chưa săn được con nghệ nào cho ra hồn. Nhưng tôi có ảnh (của tôi chụp cho bạn và bạn chụp cho tôi) lúc đang săn con nghệ, vất vả phết.

"hai mươi năm, vơi cạn lại đầy..."

Tôi mới về Nha Trang.

Tôi về thật nhanh để tham gia buổi họp lớp thời phổ thông sau hai mươi năm ra trường. Buổi họp lớp rất vui, có thầy chủ nhiệm cũ tham dự, tuy chỉ còn hơn nửa lớp đến buổi tiệc nhưng không khí cũng rất ấm cúng, một kỷ niệm thật đẹp trong đời.

Lớp tôi ngày trước khá nổi tiếng, đó hẳn là lý do vì sao thầy chủ nhiệm vẫn nhớ như in từng đứa, dù đã hai mươi lứa học sinh đã đi qua đời thầy. Con gái lớp tôi ngày xưa xinh, xinh lắm, nhiều cô thuộc hàng hoa khôi dù ngày xưa không son phấn điểm trang như bây giờ. Con trai lớp tôi học cũng giỏi, quậy cũng có số có má trong trường. Điều đặc biệt là lớp tôi ngày xưa rất đoàn kết, là một tập thể vui vẻ và nhiều kỷ niệm.

Bạn bè cũ gặp nhau sau hai mươi năm thật bồi hồi, bao nhiêu chuyện cũ được nhắc lại để rồi cùng cười, cùng say. Chuyện bạn này ngày xưa theo bạn kia, rồi bạn kia để ý bạn nọ bây giờ mới kể, rồi trách nhau sao ngày xưa không nói, giờ bạn ít cũng một con còn bạn nhiều thì đã bốn con, có bạn lập gia đình sớm nên nghe đâu cháu gái đầu năm nay đã vào đại học. Có bạn nay đã khác xưa nhiều nhưng cũng có bạn hầu như không thay đổi, chỉ là trông cũ kỹ hơn chút đỉnh. Rồi cũng có chuyện ngậm ngùi, còn mất chia ly, cũng có chuyện không vui được chia sẻ, như ngày xưa. Vâng, như ngày xưa.

Thời gian thật là ác. Hai mươi năm, những đôi mắt to tròn ngày xưa đã đọng nhiều nếp nhăn suy tư, những mái tóc dài óng ả phủ tà áo dài không còn nữa, những ngây thơ đã phai màu vì mưa nắng cuộc đời. Hai mươi năm rồi, đời chắc chẳng còn nhiều lần hai mươi năm thế này nữa, ráng sống cho trọn.

Ngày xưa, bạn nào tìm được tôi không?

Năm anh em kết nghĩa

Bên thầy giáo chủ nhiệm năm xưa

Uống cạn thời gian

Và hôm nay đã đổi thay

...

Chỉ có biển là không thay đổi

Và cái món bò nướng Lạc Cảnh hao bia nầy cũng không đổi

"nghe nói miền tây con trai thiệt dễ thương"

...

Tánh tôi ưa kết bạn và thực tế tôi là người dễ kết bạn. Trên đường đời, hễ chỗ nào có đàn có nhạc, có chút men bạn bè là tôi lại sa chân. Tôi có câu nói này, sau này đã nhiều người dùng: Bạn bè là trang sức. Một người bạn là một cuộc đời khác, tự thân họ đã lung linh, họ đã trang hoàng cho đời tôi. Dễ hiểu sao tôi ưa viết về bạn bè, khoe bạn khoe bè cũng là một cách để khoe mình vậy. Hôm nay tôi viết về một người bạn mới, người em trai miền tây mà tôi rất quí mến, một hạt kim cương lung linh của tôi: Ca sĩ Vân Quang Long.

Vân Quang Long là nghệ danh, ngoài đời em tên Hiển, tôi thích gọi là Hiển hơn ba chữ Vân Quang Long dài thòng và đầy khách sáo. Hiển trạc tuổi em trai tôi, cùng sanh năm 79. Hiển khá nổi tiếng và dễ nhận ra bởi nụ cười thân thiện và rất hiền lành.

Thực ra tôi rất ít biết về âm nhạc Việt Nam trong vòng 20 năm nay, nếu không nói là tôi hầu như không quan tâm mấy. Bản nhạc duy nhứt tôi nghe Hiển hát là bản Mưa Xuân, trong một cái video chủ đề xuân phát hành đã lâu không hiểu sao lại có mặt ở nhà tôi. Tôi thích bản đó vì bản phối hay, giai điệu vui tươi và yêu đời, giọng ca của Hiển mạnh mẽ và thể hiện được cái chất nhựa sống của mùa xuân, của tình yêu.

Tôi gặp Hiển cũng tình cờ, qua một người bạn, nhưng chúng tôi dễ làm thân, như chúng tôi đã hiểu nhau lâu lắm, chỉ chờ ngày hôm nay để gặp nhau. Hiển cứ hỏi tôi, sao anh em mình không gặp nhau sớm hơn, để nói nhiều hơn, chơi nhiều hơn, uống nhiều hơn và hát nhiều hơn. Hiển kể cho tôi nghe rất nhiều, qua Hiển tôi mới hiểu được cuộc sống, những hạnh phúc và những khó khăn của một người ca sĩ, một người của công chúng. Đó là những câu chuyện mà tôi không nghĩ mình được may mắn biết nếu không chơi với Hiển, những câu chuyện không có trên báo chí.

Hiển là con trai một của một gia đình làm nghề giáo truyền thống ở Đồng Tháp, riêng vụ này là tôi đã khoái rồi, tôi rất thích uống rượu với người Đồng Tháp, nhưng Hiển nói mình sanh ở Cần Thơ, vì ba mẹ Hiển cưới nhau sau khi học xong ở Đại Học Cần Thơ. Hiển vốn không phải là ca sĩ nhà nòi, niềm đam mê của Hiển là ngoại ngữ và thể thao. Lên Sài Gòn Hiển học hai trường Đại Học đều là ngành ngoại ngữ và Hiển cũng là tay đua xe đạp chính của Tuyển Trẻ Đồng Tháp.

Mới đầu chỉ là ca hát cho vui, theo phong trào nhưng rồi nhiều người nhận ra giọng ca và cảm thụ âm nhạc của Hiển khá tốt đã khuyên Hiển nên phát huy. Hiển bắt đầu tham gia những cuộc thi tiếng hát Sinh Viên và dễ dàng đoạt nhiều giải thưởng. Hiển vẫn chưa quan tâm đến nghề ca sĩ cho đến khi bắt đầu cảm thấy việc đi hát có thể đem lại thu nhập để trang trải cho thời sinh viên khốn khó. Hiển kể với tôi về thời gian đó bằng nụ cười rất tươi, như cách chúng ta vẫn kể về những niềm tự hào trong đời.

Những ngày đó, dù đã có nhiều giải thưởng âm nhạc nhưng Hiển chỉ dám xin làm chân hát lót, hát mở màn cho những sân khấu hay phòng trà ca nhạc. Một bài hát được bảy chục ngàn đầu tiên Hiển đi mua đôi giày, loại giày simili bóng lưỡng giá đúng bảy chục ngàn để có cái mà đi. Rồi Hiển nhờ bạn bè chở bằng xe đạp đi hát, chở tới gần rồi dừng lại để Hiển đi bộ vào, sợ người ta nói ca sĩ gì mà đi xe đạp thì kỳ quá.

Hiển được mời vào 1088 khi còn đang đi học. Với ngoại hình và phong cách trẻ trung cộng với giọng ca khá mượt, Hiển nhanh chóng có chỗ đứng trong lòng khán giả. Từ đó, ngọn lửa đam mê đã cháy lên và Hiển chính thức bước vào con đường âm nhạc chuyên nghiệp. Hiển thi vào Nhạc Viện Thành Phố, được đào tạo chính qui ở một môi trường chuyên nghiệp, Hiển bắt đầu nhận ra sở trường và định hình phong cách của mình để trở thành một ca sĩ solo và được công chúng yêu mến như ngày nay.

Hiển có giọng hát tốt, tôi nói thật là hôm nhậu với Hiển tôi mới thực sự nghe một ca sĩ hát, bằng giọng thực của mình. Giọng của Hiển khỏe, dày và rất truyền cảm, đặc biệt là những bài cần đẩy lên giọng mũi. Sau khi đã bắt chớn, Hiển bắt đầu chơi guitare và hát, những bản Hiển hát tặng tôi, những bản Hiển hát là do Hiển sáng tác, những bản Hiển đánh đàn đệm cho tôi hát.

Tôi thích nghe mấy bản Hiển viết, tôi không có kiến thức về âm nhạc để nhận xét, nhưng nếu đơn giản chỉ để nói về những bản nhạc của Hiển thì tôi nói được, nó như rượu đế vậy, thứ rượu đế ngon ở miền tây, trong veo và còn ấm vừa mới cất trong lò. Ca từ không cầu kỳ nhưng nồng nàn, những giai điệu cứ ngọt lừ, ngọt mà say.

Hiển chơi được khá nhiều nhạc cụ, nhưng tôi nghĩ Hiển chơi guitare là đã rất đỉnh rồi. Tiếng đàn mạnh mẽ, âm vang và phóng khoáng như con người Hiển, nghe Hiển đàn ta có cảm giác như ngất ngây với từng cung bậc, từng nốt nhấn nhá. Càng uống Hiển càng chơi đàn hay, lúc cao hứng Hiển còn trình diễn màn đánh đàn bằng đũa rất điệu nghệ và độc đáo, Hiển còn chơi giả đàn phím lõm để ca bản Tình Anh Bán Chiếu nức lòng.  Nếu bạn được uống với Hiển, được nghe Hiển ca thì có cảm giác như bao nhiêu rượu trên trần gian này không đủ cho bạn say, vì bạn đã say rồi.

Hiển là người có tài, nhưng điều đó không hẳn làm tôi khoái Hiển, tôi khoái Hiển vì Hiển là người vừa có tài vừa có tình. Thứ tình cảm đơn giản, một mạc và khoáng đạt như bản chất miền tây của Hiển. Kiểu như khi kể về gia đình mình Hiển nói thật thà rằng: “em thương dzợ em lắm, mối tình đầu mười bảy năm của em đó” hay cái cách khi Hiển nghe điện thoại từ mẹ rồi mỉm cười nói với tôi rằng: đối với những người mẹ thì đứa con, dù bao nhiêu tuổi, cũng chỉ là đứa trẻ.

…

Một Ca Sĩ Vân Quang Long mà bạn biết, hay Hiển của tôi, đều là một, một chàng trai Đồng Tháp hiền lành, tình cảm và đa tài. Nói theo cách miền tây là “rất được”, còn nói theo chữ Đồng Tháp là “rất êm”.

"ngoài trống vắng mà thôi..."

1.

Ở Nha Trang ngày trước, chỗ góc đường Lý Tự Trọng và Trần Phú, ngay bờ biển, là một cái thư viện, hình như là thư viện tỉnh. Thư viện được bố trí tận dụng nằm trong một tu viện hay một thứ gì đại loại như thế, trong một ngôi nhà cổ kính theo kiến trúc Pháp giữa một vườn cây râm mát. Ngôi nhà có những hàng hiên lớn với phần lan can đủ để làm những chỗ ngồi (hay chỗ nằm) thoải mái, nhìn ra khoảnh sân rộng đầy bóng nắng và lá cây, chính là chỗ đọc sách thú vị nhất. 

Tôi có bà cô thằng bạn học làm thủ thư ở thư viện này. Cô ấy rất mến tôi, không phải vì tôi đẹp trai mà là vì tôi rất ham đọc sách, hầu như có những buổi chiều chỉ có hai cô cháu tôi trong cái thư viện vắng ngắt và mênh mông ấy. Đây là thời kỳ tôi đọc sách kinh hoàng nhất, thoải mái đọc tại chỗ hoặc cắp nách mang về nhà đọc. Tôi hầu như đã đọc hết tất cả những gì có thể đọc được ở đây.

Tôi trở thành một kẻ nghiện đọc, chính xác hơn là phàm đọc. Sau nghi ngốn hết tủ sách văn học các nước xã hội chủ nghĩa ưu tú như Liên Xô, Ba Lan, Tiệp Khắc, Hung Ga ri… tôi còn nhai luôn cả các sách văn học từ những nước như Ấn Độ, Nhật Bản, Mông Cổ, Nam Phi, Pháp, Đức… Tôi dù không thích truyện cổ mấy nhưng vẫn đọc luôn các tập truyện cổ tích của hầu hết các nước có dịch ra tiếng Việt và ngốn luôn các sách lịch sử như Lịch Sử Tôn Giáo hay Đại Việt Sử Ký. Trong lúc nghiện ngập, tôi thậm chí còn chơi luôn cả Lê Nin Toàn Tập, Tư Bản Luận, Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học…

…

Chỗ cái thư viên cũ ở Nha Trang ấy, đã mọc lên một tòa cao ốc hoành tráng với những văn phòng và căn hộ cao cấp, phía dưới, chỗ những tàn cây đầy bóng nắng ngày xưa, bây giờ là một khu trung tâm thương mại sầm uất và sang trọng không thua ở Sài Gòn hay Hà Nội. Tôi uống café với bạn Thắm ở quán café ngoài trời sang trọng cạnh khu mua sắm, trong tiếng nhạc rộn rã, tôi nói với bạn rằng: ngày xưa ở đây có một cái thư viện và anh đã từng đọc hết sách trong đó.

Cái gì cũ rồi cũng bị thay mới...

2.

Tôi có dáng dấp và phong thái của một kẻ võ biền, phàm tu tục tử, vai u thịt bắp hay đại loại như thế, tôi cũng không lấy làm buồn và cũng chẳng cố để trở thành ai khác ngoài chính mình, như bản chất của mình. Chẳng hiểu sao, dù có dáng dấp của một kẻ võ biền, trông xa rất cơ bắp và và râu ria, và cũng là người khá từng trải… nhưng tôi lại có hai bàn tay rất thư sinh. Bàn tay của tôi có lẽ của một người thuộc khối “chí thức” hơn là khối “cần lao”.

Nếu có thứ tôi chưa hài lòng với cơ thể mình lắm, chính là hai bàn tay, nó là một bộ phận cực kỳ quan trọng mà lại trông rất yếu đuối, chưa kể là hình dáng của nó khá bất hòa với các bộ phận khác trong cơ thể và nó cũng không thật với con người chung của tôi. Tuy nhiên, đó chỉ là một ý nghĩ nhỏ, tôi vẫn yêu quí đôi tay mình, dù sao nó cũng là một bộ phận trên cơ thể tôi, một đôi tay “chí thức” nhưng lại làm việc vất vả và được điều kiển bởi một cơ thể “cần lao”.

3.

Vậy là xong Tết, ai cũng trở lại với công việc thường nhật. Dư âm của Tết chỉ còn là những mâm cúng muộn, những bữa nhậu tân niên ở miền nam và những lễ hội hoành tráng đầy người và điều tiếng ở miền bắc.

Tết là thời gian vui vẻ, dĩ nhiên là chỉ đối với những người vẫn thấy có niềm vui và không bị tai nạn giao thông. Đối với tôi thì Tết rất vui. Nói thì sợ cha mẹ buồn nhưng tôi thích ăn Tết bên nhà vợ, ở miền tây, mấy năm năm nay hầu như từ trưa mùng một là tôi có mặt ở Cần Thơ. Và cũng mấy năm nay, chẳng có cái tết nào tôi tỉnh táo, đây có lẽ là thời gian có mật độ nhậu dày nhất trong năm của tôi, trung bình ngày 2 cữ nhậu, đi hết nhà này sang nhà khác, lúc nào cũng kết thúc bằng guitare và những bản nhạc yêu thích. Người miền tây hiền hòa, phóng khoáng và chân thành, uống rượu với họ thật là thích.

Đầu năm đầu tháng, ngày Tết ngày nhứt, hay Tết mà… là những câu người ta nói để xí xóa cho nhau, cho những phiền muộn bực mình hay cho những tranh cãi không đáng. Quan niệm của người xưa là ngày Tết không nên làm việc gì mà mình không muốn nó sẽ xảy ra trong nguyên một năm đó, không nên buồn bực, bất hòa, cãi nhau. Ngày Tết cần vui vẻ, hòa thuận, phóng khoáng để cả năm được yên vui, thịnh vượng…  Nói vậy tuy hơi giáo điều, nhưng chắc có đám con nít ưa tiền lì xì và các trò chơi ngày Tết hoặc những kẻ ưa rượu thịt đàn hát lang thang như tôi là dễ làm nhứt.

Đầu năm đầu tháng, nên hòa thuận.

P/S: về cái tựa, nó là một câu hát, trong bản nhạc Khúc Thụy Du, nhạc của Anh Bằng phổ thơ Du Tử Lê, thực ra tôi đã định đặt tựa bằng câu khác, câu nằm trước câu này trong bài hát, nhưng cứ thử thay đổi xem sao.

"em sẽ là mùa xuân của mẹ..."